NEHİRLERİ MİRAS ALANLARININ BAŞLATICISI VE ŞEKİLLENDİRİCİSİ OLARAK YENİDEN DÜŞÜNMEK: MENDERES MAEANDRUM NEHRİ VE DELTASI
Gökhan Okumuş (ODTÜ), A. Güliz Bilgin Altınöz (ODTÜ), Gerdy A. Verschuure-Stuip (TU DELFT)
ODTÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen proje (Proje No: 11778; Proje Kodu: TEZ-D-201-2025-11778), nehirleri yalnızca yaşam ve besin kaynağı olarak değil, aynı zamanda kültürün yaratıcısı ve birleştiricisi olarak ele alan bütüncül bir miras tanımı ve yaklaşımla, Menderes Nehri Deltası’nı bir nehir peyzajı mirası olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, zaman içinde değişen ve dönüşen, peyzaj yazarları tarafından yeniden üretilen, suya dayalı kimlikler inşa eden ve insan-doğa ilişkilerini biçimlendiren su/nehir peyzajı mirası için çok boyutlu ve çok ölçekli bir yaklaşım önerir. Bu yöntemle, doğa-kültür bağlantılarını-bütünselliğini mekânsal-zamansal ve biyografik analizlerle izlerken, çok boyutlu veri ve bilgi katmanlarının bir araya getirildiği bütüncül bir miras tanımı, yaklaşımı ve miras bilgi yönetimi ve karar destek sistemi tasarlar.
PROT3CT (Türkiye’de Geleneksel Konutların İklim Dayanıklılığı, Koruma ve Konfor için Sürdürülebilir Yenilenmesine Yönelik Süreçler)
PROT3CT, British Council ve TÜBİTAK tarafından finanse edilen Newton Institutional Links ortak projesidir. PROT3CT’in temel amaçları; Türkiye’deki geleneksel konut tipolojilerinin enerji performansını artırmaya yönelik maliyet etkin iyileştirme seçenekleri paketlerini belirlemek, konut sakinleri, kültürel mirasın koruyucuları, politika yapıcılar ve akademi arasında iklim dayanıklılığı konusunda farkındalığı artırmak ve sürdürülebilir etki ile iş birliğine dayalı bağlantılar kurmak amacıyla bilgi paylaşımı sağlamaktır.
Commagene Nemrut Koruma ve Geliştirme Programı (CNCDP)
Nemrut Dağı Tümülüsü, 1881 yılında keşfedilmiş olup yüz yılı aşkın süredir arkeolojik araştırma ve kazı çalışmalarına konu olmaktadır. 1986 yılında Nemrut Dağı, ulusal mevzuata göre Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmiş ve UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilmiştir. 2006 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Nemrut Dağı Tümülüsü’nün korunmasına yönelik bir dizi araştırma ve uygulama projesini kapsayan Commagene Nemrut Koruma ve Geliştirme Programı’nı (CNCDP) hazırlamıştır.
CNCDP’nin temel amacı şudur:
“UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Nemrut Dağı Tümülüsü’nün; Nemrut Milli Parkı sınırları içerisindeki arkeolojik alanların ve Kommagene uygarlığına ait anıtları da kapsayan bölgenin korunması, yorumlanması, sunulması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması; bu alanların mimari, arkeolojik, tarihsel, ekonomik, sosyal, kültürel ve ekolojik değerlerinin bir bütün olarak, uluslararası koruma ilkeleri doğrultusunda muhafaza edilmesidir.”